اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی یک بیماری روانی مزمن و جدی است که روی شیوه تفکر، احساس و رفتار فرد مبتلا تاثیر میگذارد. عمولا در اواخر نوجوانی یا اوایل بزرگسالی ظاهر میشود از مشخصات آن میتوان به وهم ، توهم و مشکلات شناختی دیگر اشاره کرد.
اسکیزوفرنی چیست؟
روان گسیختگی یا اسکیزوفرنی یک اختلال روانی جدی است که در آن افراد به طور غریزی واقعیت را غیرعادی تفسیر میکنند. اسکیزوفرنی ممکن است منجر به توهم، هذیان و اختلالات فکری و رفتاری شدید شود که عملکرد روزانه را مختل کند و میتواند برای فرد ناتوان کننده باشد.
اسکیزوفرنی یک اختلال مغزی است که بر روی فکر، احساس و ادراک فرد تاثیر میگذارد. علائم اصلی اسکیزوفرنی، نشانههای جنون مانند توهم شنوایی و هذیان (باورهای نادرست و دروغین) است.
روان گسیختگی یا اسکیزوفرنی یک اختلال روانی جدی است که در آن افراد به طور غریزی واقعیت را غیرعادی تفسیر میکنند.
برعکس باور عمومی، افراد مبتلا به اسکیزوفرنی شخصیت تقسیم شده یا چندگانه ندارند بلکه اسکیزوفرنی یک روانپریشی و جنون است، نوعی بیماری روحی که در آن فرد آنچه را که تصور میکند واقعی نیست. در برخی موارد، افراد مبتلا به اختلالات روانی ارتباط با واقعیت را از دست میدهند. دنیای اطراف ممکن است به عنوان یک سوء تفاهم از افکار، تصاویر و صداهای گیج کننده ظاهر شود. رفتار افراد مبتلا به اسکیزوفرنی ممکن است خیلی عجیب و غریب و حتی تکان دهنده باشد.
شدت اسکیزوفرنی از فردی به فرد دیگر متفاوت است. برخی افراد تنها یک دوره جنون را تجربه میکنند، در حالی که برخی دیگر در طول زندگی دورههای متعددی از جنون را تجربه میکنند که در فواصل آن زندگی نسبتا عادی را تجربه میکنند. به نظر میرسد علائم اسکیزوفرنی در دورههایی که به عنوان عود و پیشروی شناخته میشوند، بدترمیشوند و دوباره بهبود مییابند.
افرادی که مبتلا به اسکیزوفرنی هستند – بیشتر در موارد مزمن و ناتوان کننده – اغلب مشکلاتی را در جامعه، محل کار، مدرسه و در روابط خود دارند. اسکیزوفرنی یک بیماری طولانی مدت است که درمان ندارد، اما میتوان آن را کنترل کرد. افراد مبتلا به اسکیزوفرنی نیاز به درمان مادام العمر دارند. درمان زودهنگام ممکن است قبل از شروع عوارض جدی علائم را کنترل کند و ممکن است به بهبود پیش آگهی دراز مدت کمک کند.
اگرچه اسکیزوفرنی در هر سنی ممکن است دیده شود اما معمولا در سنین نوجوانی یا اوایل دهه ۲۰ دیده می شود. این اختلال به طور مساوی در مردان و زنان دیده میشود، اگرچه علائم معمولا در مردان (در ۱۰ تا۲۰ سالگی) و زودتر از زنان (در ۲۰ یا ۳۰ سالگی اوایل) ظاهر میشوند. با این حال شروع زودرس علائم با شدت بیماری مرتبط است.
اگرچه اسکیزوفرنی در هر سنی ممکن است دیده شود اما معمولا در سنین نوجوانی یا اوایل دهه ۲۰ دیده می شود
علائم اسکیزوفرنی
- هذیان: باورهای غلطی که بیمار بر آن اصرار دارد و با دلیل و برهان نیز نمیتوان او را قانع کرد بهعنوانمثال فرد بیمار باور دارد که میتواند ستارهها را کنترل کند
- توهم دیداری یا شنیدار: در اغلب موارد بیماران صداهایی را میشوند یا تصاویری میبینند که وجود خارجی ندارد
- گفتار درهم: فرد نمیتواند صحیح هدف، منظور و یا خواستهاش را بیان کند
- انزوای اجتماعی: دوری از محیطهای اجتماعی مثل محل کار یا تحصیل
- رفتار آشفته: مانند نامرتب لباس پوشیدن ، گریه کردن
- بیاحساسی: توانایی خود در بروز احساسات و عواطف را از دست میدهند
نشانههای منفی
نشانههای منفی به آشفتگی احساسات و رفتارها مربوط میشوند. تشخیص این نشانهها به عنوان بخشی از اختلال، دشوارتر است و میتوان آنها را با نشانههای افسردگی و حالتهای دیگر، اشتباه گرفت. این نشانهها شامل موارد زیر میشوند:
یکنواختی احساسی (کاهش ابراز احساسات از طریق حالات چهره یا لحن صدا)
کاهش لذت از زندگی روزمره
مشکل در آغاز و ادامهی فعالیتها
کاهش صحبت کردن
افرادی که نشانههای منفی دارند ممکن است برای کارهای روزمرهشان به کمک نیاز داشته باشند. آنها ممکن است از بهداشت فردی غفلت کنند.
این ویژگیها سبب میشوند که آنها تنبل به نظر بیایند یا تمایلی به کمک کردن به خودشان نداشته باشند؛ اما این مشکلات، نشانههایی هستند که از اسکیزوفرنی نشأت میگیرند.
نشانههای شناختی
نشانههای شناختی برای بعضی از افراد نامحسوس است؛ اما برای دیگران، این نشانهها شدیدتر هستند و بیماران ممکن است تغییراتی را در حافظه یا جنبههای دیگری از تفکرشان مشاهده کنند. تشخیص نشانههای شناختی به عنوان بخشی از اختلال، مانند نشانههای منفی، ممکن است دشوار باشد. این نشانهها، اغلب با انجام آزمایشهای خاصی قابلشناسایی هستند. نشانههای شناختی موارد زیر را در بر میگیرند:
عملکرد اجراییِ ضعیف (ضعف در توانایی درک اطلاعات و استفاده از آنها برای تصمیمگیری)
اختلال در تمرکز و توجه
اختلال در حافظهی فعال (ضعف در توانایی استفادهی فوری از اطلاعات پس از فراگیری آنها)
شناخت ضعیف، بر کار و روابط اجتماعی اثر میگذارد و میتواند برای افراد مبتلا به اسکیزوفرنی دردناک باشد.